نوع دوم حرکت زنبورها برای دسترسی داشتن به عسل است که دسته جمعی و بدین طریق انجام می گیرد. پس از تمام شدن همه عسل در منطقه ای از شان که خوشه زمستانی آنجا قرار گرفته است همه زنبورهای خوشه به آرامی ولی با هم چند سانتیمتر روی همان شان به جلو می روند تا منبع غذایی تازه و دست نخورده دیگری را در اختیار گیرند و بتدریج مصرف نمایند. بعد از اتمام عسل این نقطه باز هم دسته جمعی چند سانتیمتر جلوتر می روند. در جریان زمستان آنقدر به این کار ادامه می دهند تا به آخر همان شان برسند. آنگاه باز دسته جمعی خود را به قاب پر از عسل مجاور انتقال داده ولی این بار بعد از تمام شدن عسل این نقطه چند سانتیمتر به عقب می روند. باز هم بتدریج آنقدر عقب می روند تا عسل این قاب نیز تمام شود و همین طرز حرکت را با سایر شان های پر از عسل در تمام مدت زمستان ادامه می دهند.

زنبور در سرما و داخل خوشه زمستانی دو نوع حرکت را انجام می دهد:

۱- حرکت انفرادی هر یک از زنبورها در داخل خوشه. از سطح خوشه به داخل آن و از داخل خوشه به سطح.

۲- حرکت دسته جمعی خوشه روی هر قاب و از یک قاب به قاب دیگر.

زنبورها گرمای لازمه خوشه اشان را با خوردن عسل ایجاد می کنند و از آنجائی که به صورت گلوله در می آیند قادرند گرمای ایجاد شده را داخل گلوله اشان حبس نموده و مانع خروج و از دست رفتنش گردند. طبق همه حساب های ریاضی و فیزیولوژی بدین طریق موفق می شوند که کمترین مقدار عسل ممکنه برای گرم شدن و زنده ماندن و زندگی در زمستان مصرف نمایند. همان طوریکه در بالا ملاحظه کردید تا زمانی که زنبورها عسل کافی در اختیار داشته باشند شدیدترین سرما نمی تواند صدمه ای به آنها بزند چون قدرت کنار آمدن با آن را دارند. آنچه به آنها صدمه زده و می تواند حتی تمام زنبورهای یک جمعیت را تلف کند جریان هوا ( کوران ) می باشد که زنبور در مقابل آن هیچ نوع مقاومتی ندارد. به همین توصیه می شود که هنگام تمیز کردن کندوها با کمال دقت باید مواظب بود که درزها و سوراخ هایی نداشته باشند. اگر داشتن باید آنها را مسدود نموده و یا کندو را عوض کرد.

کنترل هفته ای یکبار سوراخ های پرواز به زنبور دار امکان می دهد اوضاع داخلی کندوهایش را حدس بزند. در صورتی که بعضی از جمعیت ها و زنبورهایش را ناراحت روی تخته پرواز دید شماره کندویش را یاد داشت کرده و در اولین فرصت که هوا گرم تر از ۱۰ درجه شد آن را باز کرده و به سرعت وضع داخلیش را بررسی نموده و کمک لازمه را در اختیار آن جمعیت قرار دهد. مدت بررسی هر کندو باید خیلی کوتاه بوده و مثلا از ۲ دقیقه تجاوز ننماید. اگر مدت زیادتر باشد گرمای داخلی کندوها باز هم بیشتر پایین می آید. زنبورها برای اینکه گرمای داخلی را به حد اولیه برسانند ناچارند مقدار زیادتری از عسل های ذخیره زمستانیشان را خورده و در بدنشان تبدیل به گرما نموده و داخل کندو پخش کنند تا هوای داخلی دوباره گرم و متعادل گردد. بدین طریق باز مقدار بیشتری از عسل مصرف می کنند که این به ضرر زنبور دار و جمعیت است.

اصلا این قاعده کلی است که زنبورها هر باز کردن سر کندو را با خوردن مقداری عسل پاسخ می دهند. بنابراین به صرف زنبور دار است که چه در تابستان و چه در زمستان تا آنجا که برایش ممکن است از این کار اجتناب ورزد و تنها هنگامی سر کندو را باز کند که واقعا لازم باشد. عده ای از زنبور داران کندوهایشان را زیر سقفی که از قبل برای همین منظور ساخته و آماده نموده اند می گذارند تا باران و برف روی کندوها نریزد که البته این کار خیلی بهتر هم هست چون علاوه بر اینکه پاک کردن برف از روی کندوها دیگر لزومی ندارد. در تابستان هم در مدتی که کندوها هنوز مهاجرت داده نشده اند سایه بان خوبی برایشان می باشد و زنبور دار مجبور نیست برای کار کردن با زنبورها در وسط آفتاب مرتب عرق بریزد.